Numan Amed – Özgürlüğün Etimolojisi-6/ Teze Karşı Anti Tez Farsça Kürtçenin Bir Lehçesidir

Açıklama

Dilbilimsel bir tartışmadan fazlası, Orta Doğu’nun kültürel hiyerarşilerine, resmi tarih hikayelerine ve uygarlık merkezli dil politikalarına yönelik bir karşı hamle. Serinin altıncı kitabında N. Amed alışılmış yönü yine tersine çeviriyor. Kürtçeyi Farsçanın bir lehçesi olarak gören egemen yaklaşımın karşısına, radikal bir karşı önermeyle çıkıyor: Belki de tarih boyunca bastırılan şey, Kürtçenin kadim kurucu rolüydü…

1. Amed gerçek bir damar buldu, güçlü bir ışık gördü ve gözünü oradan alamıyor. O yüzden el yükseltmekten de çekinmiyor. Zira biliyor, eğer sözcükler sadece dilsel veriler değilse ve eğer bundan daha derin bir serüvenle göçlerin, mitolojilerin, inanç sistemlerinin ve uygarlık kırılmalarının taşıyıcılarıysa, öyleyse duyularımızı verili etkilerinden kurtarmak da bir tercih değil, bir zorunluluktu. Çünkü ancak bu şekilde Sümer’den Medlere, Avesta’dan Zend metinlerine, Pers uygarlığından Mezopotamya’nın kültürel yapısına kadar uzanan geniş tarihsel hatta Farsça ile Kürtçe arasındaki ilişki, klasik filoloji sınırları ötesinde tartışılabilirdi.

Yani köken araştırması kadar tarihsel yorumlama gerekliliği şarttı. Mitolojik figürler, kutsal metinler, günlük yaşam sözcükleri, savaş, inanç, doğa ve toplumsal yaşamla ilgili kavramları tarih boyunca birbirine karışan kültürlerin izleriyle birlikte çözümlerken N. Amed, “Farsça Kürtçenin Bir Lehçesidir” sonucuna ulaşıyor. O yüzden yaklaşım biraz öfkeli, biraz şiirsel, ama her durumda sarsıcı. Öyledir, çünkü resmi dilbilimin donmuş kabullerini zorlamak, kelimelerin içindeki gizli akrabalıkları, bastırılmış sesleri ve unutulmuş bağlantıları görünür kılmak hiç de kolay olmamıştır ilk günden beri.